Mithat Yurdakul - Türkiye ekonomisinin 3 yıllık hedef ve politikalarının yer aldığı Orta Vadeli Program (OVP) ile temel ekonomik büyüklükler ve hedefler belirlendi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan’ın da katılımıyla düzenlenen toplantıda 2027-2029 dönemini içeren OVP’yi açıkladı. Bölgedeki savaşla birlikte enerji ve emtia fiyatlarında ortaya çıkan baskılara dikkat çeken Yılmaz, “2026 yılı büyüme tahminimizi yüzde 3.3 olarak güncelledik. Sanayi büyümesi tahminimiz yüzde 2.3’e gerilerken, yıl sonu enflasyon tahminimiz yüzde 28.4’e yükseldi. Cari işlemler açığının milli gelire oranına ilişkin tahminimizi de yüzde 2.6’ya güncelledik. Turizm gelirleri tahminimiz ise yine savaşın etkisiyle 68 milyar dolardan 65 milyar dolara revize edilmiştir” dedi.

Enflasyonla mücadelede mesafe

Kur Korumalı Mevduat’tan (KKM) çıkışın sorunsuz tamamlandığını anımsatan Yılmaz, “Brüt rezervlerimiz 89.7 milyar dolar artarak, 188.2 milyar dolara ulaşmıştır. Jeopolitik gerilimlere rağmen risk primimiz 700’lü seviyelerden 220 seviyesinin de altına inmiştir” diye konuştu.

Enflasyonla mücadelede önemli mesafe katettiklerini belirten Yılmaz, “2026 yılı son çeyreğinde enflasyonun yeniden düşüş göstereceğini ve yıl sonunda yüzde 28.4 olmasını bekliyoruz. Enflasyonun, 2027’de yüzde 21’e, 2028’de yüzde 13.5’e ve 2029’da yüzde 9’a gerileyerek program dönemi sonunda yeniden tek haneli seviyelere inmesini hedefliyoruz. 2026’da yüzde 3.3 beklediğimiz büyümenin, kademeli olarak güçlenerek 2027’de yüzde 4.2’ye, 2028’de yüzde 4.6’ya ve 2029’da yüzde 5’e ulaşmasını öngörüyoruz. 2026’da yüzde 8.1 beklediğimiz işsizlik oranını, 2027’de yüzde 8’e, 2028’de yüzde 7.8’e ve 2029’da yüzde 7.6’ya düşürmeyi hedefliyoruz” dedi.

Kademeli gerileyecek

Yılmaz, bölgedeki savaşın etkisinin azalmasıyla cari işlemler açığının 2027’de yüzde 1.9’a, 2028 yılında yüzde 1.8’e ve 2029 yılında yüzde 1.6’ya düşmesini öngördüklerini söyledi. Yılmaz, Türkiye’nin savaş nedeniyle diğer ülkelerden daha fazla enflasyondan etkilenmesinde, geçmişten gelen yüksek enflasyonun getirdiği ataletin etkili olduğunu belirterek, “Dış konjonktür bize hiç destek olmadı, hep olumsuz sürprizlerle karşılaştık. Savaşlar, başka birtakım gelişmeler... Sadece bu savaşın etkisi olmasa bugün yüzde 31.5’lerde değil de yüzde 25 enflasyonlardan bahsediyor olacaktık” dedi.

‘veriler olumlu’

Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan ise savaşın enflasyona etkisine dikkat çekerek, onun dışında karamsarlığa sebep olacak bir revizyon öngörmediklerini kaydetti. Karahan, “Özellikle talebe dayalı alanlarda enflasyon verilerinin olumlu geldiğini görüyoruz. Bunu temel mallarda görebiliriz” ifadesini kullandı.

Milli gelirde hedef 25 bin dolar

Kişi başına milli gelirin 25 bin dolara ulaşmasını beklediklerini anlatan Yılmaz, “Gıda fiyatlarında arz yönlü politikaları daha güçlü biçimde devreye alacağız” dedi. Yılmaz, sosyal güvenlik prim gelirlerini artıracaklarını, sistemi yeni nesil esnek çalışma modellerine uyumlu hale getireceklerini belirterek, “Enerji, savunma sanayii, yüksek teknoloji ve sanayimizin geleceği açısından kritik öneme sahip madenlerde dışa bağımlılığımızı azaltmak zorundayız. Maden Tetkik ve Arama yatırımlarını yüzde 139 artırıyoruz. Sanayi altyapı yatırımlarını yüzde 54 artırıyoruz. Savunma harcamalarını yüzde 229 artırıyoruz. Sosyal konut yatırımlarını yüzde 150 artırıyoruz. İstanbul’da başlattığımız kiralık sosyal konut projelerimizi ülke sathına yaymayı planlıyoruz” diye konuştu. Yılmaz, program döneminde 2.1 milyon istihdam öngördüklerini belirterek, “’Gençliğin Üretim Çağı’ dediğimiz yeni ve kapsamlı bir program gündemimizde” dedi.

Tasarruf 6 bakanlık bütçesini geçti

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kamuda tasarrufta başarı yakalandığını; kamu taşıtları, binalar, haberleşme-seyahat giderleri, enerji, su, kırtasiye, demirbaşlar gibi alanlarda tasarruf yapıldığını belirterek, “Tasarruf Genelgesi’nden önceki 10 yılda bu kalemlerin bütçe harcamaları içindeki payı yüzde 4.6’ydı. Bugün bu pay 2025 sonu itibarıyla yüzde 2.9. Bu tasarruf 484 milyar liraya tekabül ediyor. Bu da aslında 6 bakanlığın bütçesinden daha büyük bir tasarrufa karşılık geliyor. Sözleşmesi sona eren kiralık taşıtların yenileme sürecinde kiralık araç sayısını yüzde 21 azalttık” dedi.

Gıdada normalleşme

Kayıtdışılıkla mücadele hakkında bilgi veren Şimşek, “Her 100 büyük şirketin 31’ini denetliyoruz. 2024’te bu yüzde 11 civarıydı. Orta ölçekli şirketlerde yüzde 3.6’dan yüzde 7.3’e artırmışız” dedi. Şimşek, “Enflasyon böylesine zorlu bir konjonktürde bırakın düşmeyi kontrolden çıkabilirdi, çıkmadı. Arzuladığımız noktada değiliz, başlangıçta hedeflerimiz tabii ki iddialıydı. Bu zorlu konjonktürde enflasyonun, dış koşulların yanı sıra özellikle 2023’te deprem, KKM ve EYT’nin etkileri de var. Böylesine zorlu bir konjonktürde, enflasyonun kontrolden çıkmaması önemliydi” dedi.



Bireysel emekliliğe yeni tasarım

OVP’de öngörülen düzenlemeler:

? BES’te standart emeklilik yatırım fonları, katılımcıların birikimleri için daha fazla katma değer üretecek şekilde yeniden tasarlanacak.

? Savunma sanayi teknolojilerinin sivil alandaki uygulamalar ile etkileşiminin artırılması ve teknoloji yoğun sivil alımlarda yerli savunma sanayi yeteneklerinden istifade edilmesi teşvik edilecek. Savunma sanayinin ihtiyaç duyduğu yetkinlikler için eğitim ve mesleki gelişim programları yaygınlaştırılacak.

? Sermaye piyasalarında sistemik risklerin tespiti ve erken uyarı amacıyla Yatırımcı Risk Merkezi kurulacak.

? Makul sürede yargılanma hakkı için dijital çözüm platformları, çevrimiçi uyuşmazlık ve elektronik duruşma yöntemleri geliştirilecek. Yeni ihtiyaç alanlarında ihtisas mahkemeleri oluşturulacak.

? Piyasa denetim faaliyetlerinin toplulaştırılması için Piyasa Gözetim ve Denetim Kurumu kurulacak.

? Dar gelirlilere, engellilere ve yeni evlenecek gençlere yönelik sosyal konut yapımı hızlandırılacak, kiralık sosyal konutlar yaygınlaştırılacak.

İş dünyasından OVP değerlendirmesi

İş dünyası temsilcileri, OVP’ye ilişkin değerlendirmede bulundu. MÜSİAD Genel Başkanı Burhan Özdemir “Güçlü sanayi altyapımızı daha yüksek teknoloji, daha yüksek ihracat birim değeri ve daha fazla yerli katma değerle buluşturarak küresel değer zincirlerinde daha üst basamaklara çıkabileceğimize inanıyoruz” dedi. TÜGİAD Başkanı Gürkan Yıldırım ise “Enflasyonun tek haneye indirilmesi ve büyümenin %5 seviyesine taşınmasının hedeflenmesini, ekonomimizin yeniden daha güçlü ve sürdürülebilir bir büyüme patikasına ulaşması açısından önemli buluyoruz” ifadelerini kullandı. / AA

Özel okullara zam uyarısı

Okul ücretlerindeki artışa dikkat çeken Şimşek, getirilen sınırlamaya rağmen özellikle özel üniversitelerin fahiş fiyat artışlarına devam ettiğini belirterek, “Eğitim enflasyonu 2024’te yüzde 92, 2025’te yüzde 66 ve bu sene yüzde 53 olarak gerçekleşti. Burada manşetten ciddi bir kopuş var. Onu mutlaka, ilgili kurum tarafından kurallara uyulup uyulmaması hususunun değerlendirilmesi gerekiyor. Eğitim enflasyonunda bu kadar aşırı, yüksek artışları, meşru kılacak hiçbir zemin görmüyoruz. Çok fahiş fiyat artışları olduğu net. Manşet enflasyonu yüzde 31.5 iken, eğer eğitim enflasyonu toplamda yüzde 53’ün üzerindeyse burada bir sorun var demektir” diye konuştu.