EREN KOCA - Bir zamanlar denizde balık avlayan martılar artık sitelerin bahçelerinde, parklarda ve sokak hayvanları için bırakılan mama kaplarının başında. Hatta geçen yıl Fatih’te bulunan bir kedi maması otomatının önünde bekleyen bazı martıların, sensörü harekete geçirmek amacıyla kedi sesine benzeyen miyavlama sesleri çıkardığı ve böylece mamanın dökülmesini sağladığı anlar vatandaşların cep telefonu kameralarına yansımıştı.

‘Doğal besinleri azaldı’

Değişimin nedenlerini İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Ormancılık Meslek Yüksekokulu Öğretim Görevlisi Dr. Ergün Bacak’a sorduk. Son yıllarda martıların doğal besinlerinden uzaklaşmasının temel nedeninin deniz ekosistemindeki değişim olduğunu belirten Dr. Bacak, aşırı avlanma, deniz kirliliği ve iklim değişikliği nedeniyle küçük balık sürüleri ile sucul omurgasızların sayısının azaldığını söyledi ve şöyle devam etti:

“Doğal ortamda besin bulmakta zorlanan martılar hayatta kalabilmek için şehir çöplüklerine ve sokak hayvanlarının beslenme alanlarına yöneldi. Kuru ve yaş kedi-köpek mamaları et ve balık türevleri içerdiği için yüksek protein ve yağ oranına sahip. Güçlü kokuları sayesinde martılar için kolay fark edilen ve son derece cazip bir besin kaynağı oluşturuyor. Kargalar ve kirpiler de bu mamaları tercih ediyor.”

Denizi bilmeyen yavrular

Şehirde doğan martılar artık klasik deniz kuşu davranışlarını öğrenmeden büyüyor. “Bu yavrular gözlerini açtıklarında balık sürülerini değil çöp konteynerlerini, vapurdan atılan simitleri ve mama kaplarını görüyor. Onlar için doğal yaşam artık şehir” diyenBacak,şunları söylüyor: “Gümüş martıları oldukça yırtıcı canlılardır. Sayıları arttıkça güvercin, kumru, ebabil, serçe gibi kuşların yumurtalarını, yavrularını hatta kendilerini avlamaya başladılar. Dışkısı, 3 ila 4.5 pH seviyesinde asidik özellik taşır. Mermer ve kireç taşı gibi yüzeylerle aşınmaya neden olur. Tarihi yapılarda da kayıpları görülebiliyor” dedi.

Daha az enerji harcıyor

Dr. Bacak, “Denizde balık peşinde uzun süre uçmak ve avlanmak ciddi enerji gerektiriyor. Oysa apartman bahçesinde hazır mama onları bekliyor. Martılar maliyet-fayda hesabını çok iyi yaptı ve kolay olanı seçiyor” diyor.

Araçtan dışkıyı temizlerken dikkat

Martıların şehir yaşamındaki bir diğer etkisi ise araçlarda görülüyor. Oto tamircileriözelliklemartı dışkısının ciddi boya hasarına yol açabileceğini söylüyor. Kaporta ustaları, “Martı dışkısındaki yoğun ürik asit ve sindirim artıkları zamanla vernik tabakasını yakıyor. Güneş altında bekledikçe asit boya yüzeyine daha fazla işliyor. Erken müdahale edilmezse pasta-cila ile düzelmeyecek kalıcı izler oluşabiliyor” dedi.