AK Parti, son dönemde çocukların karıştığı ağır suçlar ve kamuoyunda tartışma yaratan olayların ardından hazırladığı, “suça sürüklenen çocuklar düzenlemesi” olarak bilinen 18 maddelik yasa teklifini TBMM Başkanlığı’na sundu. Teklif, çocuk ceza adalet sisteminde cezalar, infaz, koruyucu tedbirler ve aile sorumluluğuna ilişkin kapsamlı değişiklikler içeriyor. AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, düzenlemenin 15-18 yaş grubundaki çocuklara ilişkin ağır suçlarda hakime yeni takdir yetkisi verdiğini belirterek, benzer uygulamaların İngiltere, Fransa ve Almanya’da da bulunduğunu söyledi. Usta, teklifi Meclis tatile girmeden yasalaştırmayı hedeflediklerini ifade etti.

Kademe kademe...

? Teklifle, yaş küçüklüğüne bağlı ceza oranları yeniden düzenleniyor. Ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet gerektiren suçlarda hem 12-15 hem de 15-18 yaş grupları için uygulanacak hapis süreleri artırılıyor. Diğer süreli hapis cezalarında da üst sınırlar yükseltiliyor.

Otomotik indirim yok

? Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında hakim, failin kastının ağırlığı, suçun işleniş biçimi, amacı, saiki ve daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olup olmadığını dikkate alarak 15-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında yaş küçüklüğüne bağlı ceza indirimi uygulamayabilecek. Böylelikle yetişkinler için öngörülen müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilebilecek.

? 12-15 yaş grubunda ise aynı kriterlerin bulunması halinde hakim, 15-18 yaş grubuna ilişkin daha ağır ceza hükümlerini uygulayabilecek.

Tekerrür suç

? Silahını gerekli güvenlik önlemlerini almadan çocuğun erişebileceği ev ve araç gibi yerde bulunduran kişilere 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilecek.

? Tekerrür hükümlerinin uygulanmasındaki yaş sınırı 18’den 15’e indirilecek. Suçu işlediği tarihte 15 yaşını doldurmuş çocukların mahkûmiyetleri, yeniden suç işlemeleri halinde tekerrüre esas alınacak.

Ana-babaya ceza

? Çocuğunun bakım, eğitim ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirmeyen ebeveynlere verilecek hapis cezaları artırılıyor. Çocuğun ahlakını, güvenliğini veya sağlığını ağır tehlikeye sokan anne ve babalara uygulanacak ceza 1 yıldan 3 yıla çıkarılıyor.

? Bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali sonucu çocuğun kasten öldürme veya ağırlaşmış yaralama suçu işlemesi halinde sorumlulara verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılabilecek. Çocuk hakkında verilen tedbir kararlarının uygulanmasını engelleyen anne, baba veya vasiler hakkında da tazyik hapsi uygulanabilecek.

? Teklifin gerekçesinde, çocukların karıştığı ağır şiddet olaylarının mevcut sistemde cezasızlık algısı oluşturduğu, bunun hem çocukların suç örgütlerine yönelmesini kolaylaştırdığı hem de adalet duygusunu zedelediği belirtilerek, çocukların korunması ile kamu düzeni arasındadenge amaçlandığı belirtildi.

Önce kapalı cezaevine sonra eğitimeevine

? 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu alınmadan iddianame düzenlenemeyecek.

? Çocuk hükümlüler önce kapalı çocuk ceza infaz kurumuna alınacak, iyi halli olduklarının belirlenmesi halinde eğitimevine nakledilecek.

? Terör ve örgütlü suçlar hariç olmak üzere, kasıtlı suçlardan 3 yıla, taksirli suçlardan 5 yıla kadar ceza alan çocuklar doğrudan eğitimevine gönderilebilecek.

? Çocuk hükümlüler koğuşlara yerleştirilirken yalnızca yaşları değil, işledikleri suçların niteliği de dikkate alınacak. Böylece ağır suçlardan hüküm giyen çocuklarla diğer hükümlülerin aynı koğuşta kalmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

? Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti ile örgüt kurma suçlarında, 15 yaşına kadar cezaevinde geçirilen her günün 2gün sayılma uygulaması da kaldırılıyor.

18 yaşından küçüğe bıçak satılamayacak

? Av, kasap, döner ve bağ bıçakları, satır, sallama, sivri uçlu tornavida, şiş, levye, demir çubuk ve özel üretilmiş sopaların ruhsatlı iş yerleri dışında satışı yasaklanıyor. Bu ürünlerin 18 yaş altındakilere internet üzerinden satılması da engellenecek. Kurala aykırı davrananlara 5 bin ila 10 bin lira idari para cezası uygulanacak.

? Ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için spor, çevre, kütüphane ve kamu hizmetlerini içeren yönlendirme tedbirleri uygulanabilecek.

? Mahkeme kararıyla çocukların telefon, tablet ve bilgisayarları ile iletişim hatları 3 aydan 2 yıla kadar BTK ve Siber Güvenlik Başkanlığı’nın denetimine açılabilecek.

? Bağımlılık riski taşıyan çocuklar için tedavi ve rehabilitasyon programları uygulanabilecek.

‘Baklava çalan çocuklar’ düzenlemesi

Mala karşı işlenen ve değeri düşük suçlarda çocukların hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararından yararlanması kolaylaştırılıyor. Zararın giderilmesi şartı, malın değerinin düşük olduğu dosyalarda mahkeme tarafından aranmayabilecek. Düzenleme, ekonomik yetersizlik nedeniyle çocukların bu imkândan yararlanamamasının önüne geçmeyi amaçlıyor. Teklifle, kanundaki “suça sürüklenen çocuk” ifadesi yerine “adli süreçteki çocuk” ifadesinin kullanılması öngörülüyor.