İran ile ABD arasındaki nükleer müzakereler, Tahran-Washington arasında tansiyonun yeniden yükseldiği, Washington’un Tahran’a karşı bölgede askeri yığınağını artırdığı bir dönemde, dün yeniden başladı. Uzun bir aranın ardından gerçekleşen görüşme için tüm gözler Umman’ın başkenti Maskat’taydı.

Kritik görüşmeye İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ederken, ABD’yi Başkan Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etti. ABD heyetinde ayrıca Trump’ın damadı ve danışmanı Jared Kushner ile ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Brad Cooper da yer aldı. Bölgedeki en kıdemli ABD askerî yetkilisinin görüşmelere katılması, ABD’nin görüşmelere verdiği önemi artırdığı şeklinde yorumlandı. Dolaylı müzakerede, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin Arakçi ile Witkoff arasında iki tur halinde mesaj alışverişine aracılık ettiği öğrenildi.



‘İyi bir başlangıç’

Müzakere sonrası konuşan İran Dışişleri Bakanı Arakçi, görüşmenin ‘iyi bir başlangıç’ olduğunu belirtti ve “Eğer bu yolda ilerleyebilirsek, İran ve ABD arasındaki nükleer görüşmeler konusunda olumlu bir çerçeveye ulaşabileceğimizi söyleyebilirim” dedi. Arakçi, “Endişelerimiz, çıkarlarımız ve İran halkının hakları iletildi. Bu, çok iyi bir atmosferde gerçekleşti ve karşı tarafın görüşleri de dinlendi” ifadelerini kullandı. Arakçi ayrıca müzakerelerin sürmesini beklediğini ifade etti.

Umman’ın açıklamasında da,müzakerelerin devamı yönünde umut olduğu ifade edildi. Dışişleri Bakanı Busaidi, “Hem İran hem de ABD’nin düşünce tarzını netleştirmek ve olası ilerleme alanlarını belirlemek faydalı oldu… Uygun bir zamanda tekrar bir araya gelmeyi hedefliyoruz ve sonuçlar Tahran ve Washington’da dikkatle değerlendirilecek” ifadelerini kullandı.

Anlaşmazlıklar

Müzakerelerde, uranyum zenginleştirme ve İran’daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması gibi konular, taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlığı oldu.

İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek şekilde kısıtlama karşılığında yaptırımların kaldırılmasını isterken, ABD ise İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun İran dışına çıkarılmasını talep ediyor. ABD yönetimi ayrıca İran’ın füze programını ve bölgedeki silahlı gruplara desteğini de müzakere masasına getirmek isterken, İran ise nükleer program dışındaki konuları müzakere etmeyeceğini belirtmişti.



ABD uyarıyı tekrarladı

ABD, İran’da devam eden güvenlik riskleri gerekçesiyle, ülkede bulunan vatandaşlarına tekrar “ülkeyi hemen terk etme” çağrısı yaptı. ABD’nin Tahran Sanal Büyükelçiliği tarafından yayımlanan güvenlik uyarısında, ABD vatandaşlarından “Washington yönetiminin yardımına ihtiyaç duymadan İran’dan çıkış planı yapmaları” istendi.

‘Rejim paralarını kaçırıyor!’

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’da yaşanan kur krizi ve enflasyonun,ülkesinin izlediği stratejinin bir sonucu olduğunu söyledi. Başkan Donald Trump’ın göreve gelişinden bu yana İran’a yönelik ambargoları sıkı kontrol ettiklerini ve para kaynaklarını azalttıklarını savunan Bessent, “Merkez Bankası para basmak zorunda kaldı ve İran para birimi serbest düşüşe geçti. Enflasyon patladı ve bunun sonucunda İran halkını sokaklarda gördük” dedi. Bessent ayrıca İran’daki liderlerin ülkeden “çılgınca” para transfer ettiğini belirtti,“Fareler gemiyi terk ediyor ve bu, sonun yakın olabileceğini bildiklerinin işareti” ifadesini kullandı.

CENTCOM’dan gözdağı

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), dün Umman Denizi’ndeki uçak gemisi grubunun faaliyetlerine ilişkin fotoğraflar paylaştı. CENTCOM açıklamasında, “Abraham Lincoln Uçak Gemisi Taarruz Grubu, 2 askeri ikmal gemisi ve 2 ABD Sahil Güvenlik gemisinin eşliğinde bugün (dün) Umman Denizi’nde seyir gerçekleştirdi. Bu sırada 9. Uçak Gemisi Hava Kanadı’na bağlı uçaklar da grubun üzerinde uçuş gerçekleştirdi” denildi. Açıklamanın sonunda, “Güç yoluyla barış” ifadeleri yer aldı.