Zeynep Dilara Akyürek / Milliyet.com.tr – 6 Şubat Türkiye’nin deprem geçmişine acı bir sayfa açmıştı. 54 binden fazla kaybın özlemle anıldığı bu gün, deprem korkusunu yeniden canlandırıyor, yaşananlar daha derinden hissediliyordu. Öyle ki saatler 14.16’yı gösterdiğinde Erzincan’da hissedilen sarsıntı, zaten sık sık depremlerle yüzleşen bu şehri tedirgin etmişti. Kandilli Rasathanesi’ne göre 5 büyüklüğündeki deprem, burada hissedilen her sarsıntı gibi, ‘sismik boşluk’ niteliğindeki Yedisu Fayı için endişeleri hatırlatıyor ve sarsıntıların ne ifade ettiği merak ediliyordu. Son 125 yılda Erzincan 3 büyük depremle yüzleşmişti. Her birinde binlerce insan evsiz kalmış, deprem sebepli ölümler toplamda 34 bin 776’yı bulmuştu. Üstelik Erzincan üst merkezli depremlerin en büyüğü olan 1939 tarihli sarsıntı, 7.9 büyüklüğündeydi. Ülkemizde kaydedilen en büyük deprem buydu. Daha sonra 1983 ve 1992’deki depremler Erzincan’ın aletsel dönemde (1900-Günümüz) deprem geçmişine kaydedilmişti. Peki 6 Şubat 2026’daki sarsıntı, Erzincan’ın depremselliği ile ilgili ne söylüyordu? Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi, Afet Yönetimi Uzmanı Doç. Dr. Bülent Özmen, Erzincan’ın geçmişte ve dün yaşadığı depremleri tüm detaylarıyla Milliyet.com.tr’ye anlattı.



ŞEHRİ SARAN 3 KIRMIZI HAT VAR! ‘1784’TEN BERİ SİSMİK BOŞLUK’

6 Şubat Depremleri’nin yıldönümünde yaşanan 4.9 (AFAD) büyülüğündeki depremin üst merkezi olan Kemah’ın çevresindeki diri faylar incelendiğinde dikkat çekici bir detay göze çarpıyordu. Kuzey Anadolu Fayı’nın yarattığı deprem tehlikesiyle anılan Erzincan’ın çevresinde başka faylar da vardı. Öyle ki bu nokta, yani Kemah da yakın çevresindeki Divriği, Ovacık ve KAF’ın tam arasında kalıyordu. Yani 3 fayın da oluşturacağı her sarsıntı Kemah’tan hissedilebilirdi. 22 Eylül 2011’de de dün deprem olan bölgeye birkaç kilometre uzaklıkta 5.6 büyüklüğünde bir sarsıntı hissedilmişti. Yerel saat ile 06.22’deki depremin üst merkezi Cengerli-Refahiye ilçesi diye kaydedilmişti. Bölgede yaşayan vatandaşların şiddetli şekilde hissettiği deprem can kaybına neden olmasa da panik yaşanmasına neden olmuştu. Depremden sonra aynı bölgede büyüklükleri 2.7 ile 3.4 arasında değişen yaklaşık 23 artçı deprem meydana gelmişti.




Erzincan’da geçmişte yaşanmış depremlerin tarihleri ve büyüklükleri şöyle sıralanabilir: 10 Aralık 1930 Kemah-Erzincan Depremi (5.6), 21 Kasım 1939 Tercan-Erzincan Depremi (5.6), 26 Aralık 1939 Erzincan Depremi (7.9), 12 Kasım 1941 Erzincan Depremi (5.9), 15 Şubat 1978 Üzümlü-Erzincan Depremi (5.9), 18 Ekim 1980 Tercan-Erzincan Depremi (4.7), 6 Nisan 1983 Çayırlı-Tercan Depremi (5.0), 13 Mart 1992 Erzincan Depremi (6.8), 22 Eylül 2011 (5.6). Peki bölgenin büyük bir depremle sarsılma ihtimali nedir? Doç. Dr. Bülent Özmen açıkladı.

Alıntı Metni


‘DEPREMİN ÜST MERKEZİNDE DİRİ FAY HARİTALANDIRILMAMIŞ’

Kemah her ne kadar 3 fay arasında kalan bir noktada yer alsa da, bölgenin altından geçen diri bir fay haritalarda görünmüyordu. Ancak Kemah için be deprem ilk olmadığı gibi son da olmayacaktı. Çünkü bir bölgenin depremden etkilenmesi için altından fay geçmesine gerek yok. Faya uzak da olsa depremin etkilerini hisseden, yıkım ve can kaybıyla yüzleşen noktalar her zaman kayıtlara geçmişti. Dün yaşanan deprem de sadece bölgedeki vatandaşlar tarafından değiş, çevre il ve ilçelerden de hissedilmişti. Ancak ülkemizin yapı stoku pek de sağlıklı olmasa da bu büyüklükteki depremden yüzeyde bir kırık oluşturması beklenmezdi. Yapılan açıklamalarda da 112 Acil İhbar Hattı’na herhangi bir olumsuzluk bildirilmemişti. Peki ama bu deprem nerede, nasıl meydana gelmişti? Doç. Dr. Bülent Özmen şöyle açıklıyor:

“Depremin merkez üssü Kemah ilçesinin yaklaşık 20 kuzeybatısında, Erzincan kent merkezinin 55 km batısında yaşandı. MTA tarafından yayınlanmış Türkiye Diri fay haritasında depremin merkez üssüne yakın bir yerde diri fay haritalanmıyor. Bu bölge, Kuzey Anadolu Fay Zonu içinde yer alıyor. Erzincan havzasında ayrıca ana fay hattının yanı sıra birçok ikincil fay bulunuyor. 6 Şubat tarihinde meydana gelen 4.9 (AFAD) büyüklüğündeki deprem bu ikincil faylardan birinin üzerinde meydana geldi. Odak mekanizma çözümüne göre deprem doğrultu atımlı bir fayın kırılması ile meydana geldi. Yaklaşık 5 km derinde meydana gelen bu deprem başta Erzincan olmak üzere Erzincan’a komşu olan illerde de hissedildi. Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun (KAFZ) 30 km güneyinde ve Ovacık fayının 45 km kuzeydoğusunda meydana geldi. Deprem KAFZ’a bağlı olarak gelişen tali bir doğrultu atımlı bir fay üzerinde meydana geldi. Bu büyüklükte bir depremin yüzeyde kırık yaratması mümkün değildir.”




RİSKİ ARTTIRAN UNSUR ZEMİNDE SAKLI! ‘AYDA 1 KEZ OLABİLİR’

Büyük bir deprem sayılmasa da ülkemizde meydana gelen 4 ila 5 büyüklüğündeki sarsıntılarda pek çok zaman ‘Neden bu kadar çok hissedildi?’ sorusu sorulur. İşte bu sorunun ve depremin şiddetini artıran unsurun zemin özelliklerinde saklı olması Erzincan için de bir deprem gerçeği. Bu tür depremlerin sık sık yaşanıyor olması aslında bu noktaların diri faylarla çevrili olduğunun da bir kanıtı. Bu depremlerin yaşanma sıklığı bölgenin büyük deprem potansiyeli için ne ifade ediyor? Doç. Dr. Bülent Özmen bunu da açıklayarak sözlerini şöyle noktaladı:

Alıntı Metni