ABD basınına göre; ABD ve İsrail, Çin’in Orta Doğu’daki 'en yakın ortağına' yönelik saldırılarını sürdürerek İran liderini öldürüp halkı hükümeti devirmeye çağırırken, Pekin'in sert kınamalarla karşılık vermesi ancak bunun ötesine geçmemesi dikkat çekti.

The Wall Street Journal'in analinize göre savaş, Çin açısından çeşitli riskler barındırıyor. Bunlar arasında, petrol ithalatının önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’nın kapanma ihtimali ve ABD’nin küresel hakimiyetine meydan okuma arayışında ortaklık kurduğu ülkelere verdiği desteğin sınırlarının ortaya çıkması yer alıyor.



ÇİN 'KABUL EDİLEMEZ' DEDİ AMA...

Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, ABD ve İsrail’in müzakereler yürütülürken İran’a saldırmasının 'kabul edilemez' olduğunu, 'egemen bir ülkenin liderine alenen suikast düzenlemenin ve rejim değişikliğini kışkırtmanın ise daha da kabul edilemez' olduğunu söyledi.

Vang, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile yaptığı telefon görüşmesinde, Çin’in 'İran tarafının egemenliğini, güvenliğini, toprak bütünlüğünü ve ulusal onurunu koruma çabalarını desteklediğini' ifade etti.



İRAN'A SOMUT DESTEK YOK

Bunun ötesinde Çin’in İran’a sunabileceği somut destek sınırlı kaldı. ABD-İsrail ortak operasyonunun başlangıcından bu yana Tahran’a yönelik saldırılar sürüyor.

Şanghay’daki bir akaryakıt istasyonu. Çin, enerji ithalatında yaşanabilecek aksamalara karşı önlemler aldı.

Analistlere göre Pekin, bunun yerine kendisini uluslararası düzenin savunucusu olarak konumlandırmayı, uzun süreli bir Orta Doğu çatışmasına sürüklenmekten kaçınmayı ve çatışmalar sona erdiğinde İran’ı kimin yöneteceğiyle çalışmaya hazırlıklı olmayı tercih edecek.

'DEMİR GİBİ SAĞLAM DOSTLUK' YIKILACAK MI?

Bu yaklaşım, Pekin’in Çin’in bir diğer yakın ortağı olan Venezuela hükümetine verdiği sınırlı desteği de yansıtıyor. ABD ordusunun ocak ayında Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu yakalamasının ardından Çin’in tepkisi sınırlı kalmıştı. Bu durum, Pekin’in 'demir gibi sağlam bir dostluk' olarak tanımladığı Küba’ya karşı ABD’nin bir adım atması halinde nasıl bir tutum alabileceğine de işaret edebilir.

Habere göre ABD’nin Çin’in jeopolitik ortaklarını zayıflatması, Çin lideri Çi Jinping’in benzer görüşlere sahip ülkelerden oluşan bir koalisyon kurma çabalarına gölge düşürebilir. Çi, Batı liderliğindeki dünya düzenine alternatif bir vizyon ortaya koyan Küresel Güvenlik Girişimi ve Küresel Kalkınma Girişimi gibi iddialı kampanyaları teşvik etmişti.

'İRAN SAVAŞI ÇİN İÇİN FIRSAT'

Analize göre İran’a karşı yürütülen savaş, Çinli politika yapıcılar açısından bazı fırsatlar da barındırıyor. ABD, askeri kapasitesini zorlarken mühimmat stoklarını tüketiyor. Özellikle de Çin ile Tayvan üzerinden yaşanabilecek olası bir çatışmada kullanılabilecek silah türlerini.

Habere göre ABD ayrıca Çin ordusuna en yeni teçhizat ve taktiklerine dair bir bakış sunuyor. ABD’nin askeri kaynaklarını Asya’dan kaydırması, İran’daki savaşın hızlı sona ermemesi halinde kalıcı bir yönelim haline gelebilir.



'ORMAN KANUNLARI'

Habere göre İran’a yönelik saldırılar, Çin’e ABD’yi, Vang’ın ifadesiyle 'dünyayı orman kanununa geri götüren' bir güç olarak tasvir etme fırsatı verdi.

Analize göre İran’ın uzun menzilli İHA ve füzelerle hedef aldığı bazı Körfez ülkelerinin savaşa dolaylı olarak dahil olması, Çin açısından çatışmayı daha karmaşık hale getiriyor. Örneğin Suudi Arabistan, geçen yıl Çin’e İran’dan daha fazla ham petrol sattı. Ayrıca Çin’in Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki yatırımları, İran’daki yatırımlarını açık ara geride bırakıyor. Çin’in İran’ın komşularına saldırmasına yardımcı olacak adımlar atması, Pekin’in bu kritik ülkelerle ilişkilerine zarar verebilir.



'ÇİN SAVAŞIN ÜLKELERİ NEREYE GÖTÜRECEĞİNİ GÖRMEK İSTİYOR'

İsrail’deki Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü’nde Çin araştırmacısı Tuvia Gering, savaşın Çin’in bölgedeki temel çıkarları olan ekonomi ve enerji güvenliği üzerinde zaten etkileri bulunduğunu belirterek, 'Çin’in şu anda yapabileceği ya da yapmak isteyeceği çok fazla bir şey olduğunu düşünmüyorum; önce savaşın İran’ı, ABD’yi ve İsrail’i nereye götüreceğini gözlemlemek isteyecektir' dedi.

Çin ve İran, Rusya ve Kuzey Kore ile birlikte bazı Batılı yetkililerin 'Crink' olarak adlandırdığı ve ABD ile müttefiklerine direnmek isteyen devletlerden oluşan gayriresmi bir grubun parçası olarak görülüyor. Ancak Çin ve Kuzey Kore’nin Rusya’nın Ukrayna’daki savaşına verdiği destek gibi bazı işbirliği örneklerine rağmen, bu ülkelerin İran’a yönelik kolektif desteği sınırlı kaldı.

Uzaydan görülen yıkım! İran'ın vurduğu 11 ABD üssünün uydu görüntüleri ortaya çıktı ABD-İsrail-İran savaşının 5'inci gününde ölüm füzeleri ateşleniyor! Tahran'ın savaş gemisine denizaltı saldırısı: Yüzden fazla kişi kayıp