Duygu Erdoğan / İSTANBUL - ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları ve İran’ın bölgede ülkelere attığı füzelerle oluşan savaş ortamı, en büyük endişeyi küresel seyahat pazarında yaşatıyor.Normal koşullarda dünya turizminin 2026 yılında yüzde 4-5 seviyesinde büyümesi beklenirken, Orta Doğu’da büyüyen risk haritasının turistlerin planlarını ve rotalarını değiştireceğine yönelik beklentileri güçlendiriyor.

İlginizi ÇekebilirBirleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü’nün (UNWTO) 2025 yılı verilerine göre, küresel turizmde koronavirüs pandemisi öncesi rekorlar yılı olan 2019 sayıları aşılarak yeni bir rekor düzeye ulaşılmıştı. Bu kapsamda küresel turizm gelirlerinin 2024 yılına göre 2025’te yüzde 5 seviyesinde büyüyerek 2.2 trilyon dolara ulaştığı görülmüştü. Aynı değerlendirmede 2026 için büyüme tahmini ise yüzde 3-5 aralığında yapılmıştı. Yine bu rapor için görüşlerine başvurulan turizm profesyonelleri, 2026 için en büyük sorunun ekonomiler olacağını, bir savaş riski etkisinin görülmediğini belirtmişti.



Rekordan dibe; güven sarsıldı

2025 yılı küresel turizm verileri, turizm hareketinin en çok arttığı bölge olarak Orta Doğu’yu gösteriyor. Pandemi öncesine göre yüzde 39 seviyesinde büyüme kaydederek kendi rekorunu kıran bölge, savaşın gölgesinde dibi görme kaygısıyla baş başa.GCC (Körfez İşbirliği Konseyi) ülkeleri (BAE, Suudi Arabistan, Katar, Bahreyn, Umman, Kuveyt) turizmi son beş yılda yüzde 40’ın üzerinde büyüterek, 73 milyon turist ağırladı.Özellikle Suudi Arabistan’ın devlet yönetimindedaha ılımlı politikalarla ülkeyi modernleştirme çabası bu artan ilgide önemli bir pay alıyor. Dünyanın TV starları ve sanatçılarıyla Riyad’da geleneksel olarak düzenlenmeye başlayan Joy Awards bunun en önemli örneği oluyor. Yanı sıra Katar’ın FIFA Dünya Kupası’na ev sahipliği, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) Dubai tanıtımı ve pazarlaması dünya turizminde karşılık bulmuştu.Ancak bu çabalara savaşın gölgesi düştü.



Önemli bir turizm kaybı yaşaması beklenen Orta Doğu’da, öne çıkan turizm ülkeleri ve kentlerinin dünyaya sundukları ‘güven’ imajının oldukça hızlı yıkıldığı, bu açıdan saldırılara açık olmalarının turist hareketini değiştireceği öngörülüyor.

2030 hedefi şaşabilir

Körfez ülkeleri özellikle pandemi ardından gelişen süreçte ekonomilerini çeşitlendirerek petrole bağımlılığı belli bir seviyede tutmak için turizm, finans ile teknoloji yatırımlarıyla merkez bölge olma hedefiyle hareket ediyorlar. Bu kapsamda Körfez Turizm Stratejisi 2030hedefleri doğrultusunda, yıllık 188 milyar dolar turizm geliri hedefleniyor.HalihazırdaKörfez ülkelerinin küresel turizmdeki pazar payı yüzde 5.

İspanya parlar ABD’den çıkış artar

Savaş karşıtı söylemini tüm dünyaya ileten İspanya, ülkelerin bağımsızlıklarına saygılı olma çağrısını yinelerken; ABD’ye üslerini kullandırmaması da övgü topluyor. İspanya’nın tutumu, bölgeye yönelik güçlü birseyahat arzusu oluşturuyor. Türkiye ile İspanya halklarının karşılıklı çağrıları iki ülke arasında da bağları güçlendiriyor. Akdeniz çanağının en güçlü turizm ülkesi İspanya’nın bu sayede kazandığı sempatinin artması, ayrıca bölgede Türkiye ve Yunanistan’a yönelik turizm akışının da devam etmesi bekleniyor.

ABD’de ise Donald Trump’ın başkanlığı ardından ABD’li turistlerin bölge dışına tatile gitme arzusunda artışın devam edeceğitahmin ediliyor. Bu ülkeler arasında Türkiye de var.

Türkiye takipte

Türk turizm sektörü temsilcileri ve profesyonelleri birkaç gün önce dünyanın en önemli turizm buluşmalarından biri olan Berlin Uluslararası Turizm Borsası (ITB) Fuarı’nda bir araya geldi. Burada hem kendileri, hem de diğer ülkeler ile istişare fırsatları bulundu.Türkiye’nin barışın tarafında olarak öncelikle savaşın tüm insanlık için sona ermesi temennisinde bulunan turizmciler, kamu ve özel sektörün süreci yakından takip ettiği mesajını verdi.

Türkiye Otelciler Birliği (TÜROB) Başkanı Müberra Eresin,Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB), Akdeniz Turistik Otelciler ve İşletmeciler Birliği(AKTOB) Başkanı Kaan Kavaloğlu, ‘Türkiye’nin, bugün dünyanın en güvenli tatil destinasyonlarından biri konumunda olduğunu’ vurgularken, bu algıyı güçlendirecek her adımın atıldığına dikkat çektiler.

Tercihler değişecek aktarmalar kesiliyor

Orta Doğu’da tırmanan kriz,seyahat pazarı ekseninde rotaları değiştiriyor. Avrupa’nın kendi içindeki seyahatini artırması, Yanı sıra Yunanistan ve Türkiye pazarı tercihlerinin devam etmesi bekleniyor. Aktarmalı uçuşlar ise bir başka sorun oluyor.Özellikle Asya/Pasifik bölgesi için önemli bir aktarma merkezi olan Dubai’deki ‘güvensiz ortam’ uçuş ağını etkiliyor. Aktarma merkezi olarak bazı uçuşların İstanbul’a yöneldiği belirtiliyor.

Rusya’dan çıkışlı uçuşlar başta olmak üzere Basra Körfezi ülkelerinin yeni ve kolay uçuş imkanı olan alanlara yöneleceği tahmin ediliyor.Rusya Tur Operatörleri Birliği (ATOR) İcra Direktörü Maya Lomidze, hem bölgeye olan uçuşların, hem de aktarmalı uçuşların zorlaşacağı öngörüsünü paylaştı. Buna göre Körfez ülkelerine yapılan seyahatlerin yaklaşık yüzde 30’u transit oluyor. Aktarmalı uçuşlardaki sorunların özellikle Tayland,Sri Lanka,Maldivler,Seyşeller,Filipinler ve farklı Afrika ülkelerine olan seyahatlerdedüşüş getireceği tahmin ediliyor.

Savaşın gölgesinde Nevruz

İran’ın en büyük bayramlarından olan 21 Mart’taki Nevruz için yaklaşık 15-20 günlük bir tatil süreci oluyor. Her yıl İran’dan farklı ülkelere gerçekleşen turizm hareketinde Türkiye önemli bir pay alıyor. Türkiye ile kapısı olan Van’a gelen turistler şehir ve çevresi ile İstanbul ile Antalya’da ciddi bir turizm potansiyeli oluşturuyor. Ancak bu Nevruz Bayramı savaşın gölgesinde geçecek. Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB)Doğu Anadolu Bölge Başkanı Cevdet Özgökçe, “Bugüne kadar yer bulamayacağımız tesislerde tek bir rezervasyon yok. Turizm barışın dilidir, moral olmayınca yaşanmaz” dedi.



Turizm gelirleri nasıl etkilenecek?

Azalması muhtemel turizm hareketi yanı sıraküresel turizm gelirlerini etkileyen en önemli faktörlerden biri de harcama kapasitesi yüksek olan turistin görece daha az hareket etmesi olacak. Turizm profesyonelleri,Körfez üzerinden yapılan seyahatlerin önemli bölümünün yüksek harcama segmentine ait olduğunu, bu kapsamda küresel gelir kayıplarının yaşanacağını ifade ediyor. Aynı zamanda ‘güven’ algısı çok yüksek olan ve harcama kapasitesi de oldukça fazla olan Asya ülkesi turistlerinin de hareketlerini sınırlayacağı, bunun da gelirler üzerinde kayıp anlamına geldiği dile getiriliyor.

Otel ve ulaşımdamaliyet yükselebilir

Brent petrol varil fiyatı 93 doların üzerinde seyrediyor. Cuma gününe kadar yüzde 20 fiyat artışı yaşanan benzinde toplam artış yüzde 30’u aştı. Yanı sıra kapalı olan Hürmüz Boğazı nedeniyle yine petrol başta enerji kaynaklarının akışında ve gıda gibi başlıca kaynakların ulaşımında aksaklıklar var. Enerji üzerindeki tüm bu maliyet, enerji kaynakları ve gıda üzerinde önemli bir baskı yaratacak. Bu nedenle öncelikle deniz ve hava ulaşımında fiyat artışlarının arka arkaya gelmesi bekleniyor.Ayrıca gıda ve enerji kaynaklarındaki fiyat artışlarının hizmet sektöründe oteller ve benzeri alanlarda maliyetleri artırarak, küresel seyahatte büyük bir güç kaybı olarak kendini gösterebilir.