İran Uzmanlar Meclisi’nin ülkenin yeni dini lideri olarak, İsrail-ABD saldırısında öldürülen Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney olarak belirlemesinin ardından gözler bu isme çevrildi.

İran rejimi içerisinde önemli rol oynadığı söylenen ve babasına erişim sağlayan kişi olarak bilinen Mücteba Hamaney’in, dini lider seçilmesinin ardından, gerek savaşın gidişatında gerekse de ülkenin bundan sonraki yönetiminde nasıl bir rol oynayacağı merak konusu. Associated Press ajansına göre, 2000’lerin sonlarında WikiLeaks tarafından yayımlanan Amerikan diplomatik yazışmalarında, Mücteba, rejim içinde büyük ölçüde kabul gören “becerikli ve güçlü bir lider” diye tanımlanmış ve “cübbelerin ardındaki güç” yakıştırması yapılmıştı.

Ancak “Euronews” kanalına konuşan İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun kurucularından Muhsen Sazegara, Mücteba Hamaney’in, yıllardır halef olarak hazırlandığını, buna karşın babasınınki gibi bir otoriteye sahip olmadığını savundu. Sazegara’ya göre, ülkedeki fiili güç artık bir grup Devrim Muhafızları komutanının elinde toplanmış durumda.

Yakın bağlar

Her ne kadar otoritesi bulunmadığı söylense de, Mücteba’nın, gücünü Devrim Muhafızları’ndan aldığını söyleyenler de var. Nitekim Mücteba’nın, liseyi bitirdikten sonra dahil olduğu Devrim Muhafızları ve Besiç milisleriyle yakın ilişkide olduğu bilinen bir durum. Çok küçük yaşlarda alınması gereken dini eğitime Mücteba’nın 30 yaşında devam etme kararı alması, liderlikle ilgili düşüncelerin bu dönemde ortaya çıkmış olabileceğine dair soru işaretleri yaratıyor. Oğul Hamaney’in, babası gibi liderliği almadan hemen önce, kısa sürede Ayetullah ilan edilmesi de tartışmalı bir konu.

Tartışma var

Bununla birlikte Mücteba Hamaney’in seçilmesi ‘hanedan’ tartışmalarını getirdi. İslam Cumhuriyeti ideolojisi, liderin kalıtsal yolla değil, dini konumu ve kanıtlanmış liderliğine bakılarak seçilmesi gerektiği ilkesine dayanıyor. Nitekim Ali Hamaney bile devirdikleri ‘Şah rejiminin’ babadan oğula geçen yapısını eleştirmiş ve kendisinin yerine Mücteba’nın geçmesinin mümkün olamayacağını söylemişti.



Destek ve tepki

Dün Başkent Tahran’daki İnkilap Meydanı’nda toplanan binlerce rejim destekçisi İranlı, Ali Hamaney’in ardından İran’ın yeni dini lideri olan oğlu Mücteba Hamaney’e desteklerini gösterdi. Binlerce kişinin katıldığı gösteride, yeni lidere bağlılık yemini edildiği ifade ediliyor.

Bununla birlikte ülkede BBC Farsça’ya konuşan bazı kişiler, oğul Hamaney’e tepki gösterdi. Tahranlılar, “Eski lidere daha yakın biri seçemezlerdi. Her şey aynı kalacak, eski liderin adına yazılmış tezahüratları bile değiştirmelerine gerek olmayacak” diyerek tepki gösterdi. Bir başka kişiyse “Babasını öldürdüler ve bunun peşini bırakmayacak. İntikamını ABD’den alamazsa bizim gibi sıradan insanlardan alacak. Umarım ABD ve İsrail onu hedef alır” ifadelerini kullandı.

Rusya ve Çin’den mesaj

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran’ın yeni dini lideri seçilmesi dolayısıyla Mücteba Hamaney’i tebrik etti. Putin, “Rusya, İran’ın güvenilir bir ortağı ve öyle kalmaya devam edecek” ifadelerini kullandı.

Çin Dışişleri Bakanlığı açıklamasında da, “Ülkenin anayasasına uygun alınmış bir karardır” denilirken, “ülkenin yeni liderinin hedef alınmasına karşı olunduğu” vurgulandı.